Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΑΡΘΡΑ ΜΕ TAG:

Απόψεις

Η Ευρωπαϊκή Διπλωματία της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου

ωωω1

Η αραβική εισβολή στις αρχές του 1825 στην Πελοπόννησο οδήγησε την Ελληνική Επανάσταση στα πρόθυρα της καταστροφής, ενώ το αιγυπτιακό προγεφύρωμα στην ευρωπαϊκή ήπειρο ξαναζωντάνεψε τον ισλαμικό κίνδυνο. Εμπρός σε αυτή την απειλή η Αγγλία και η Γαλλία προχωρούν σε συνεργασία με τη Ρωσία που θα εξελιχθεί σε «Συμμαχία», υπαγορευόμενη ουσιαστικά από στρατηγικής σημασίας εθνικά συμφέροντα. Οι δύο δυτικές δυνάμεις επιδίωκαν να παρεμποδίσουν κάθοδο του τσάρου στα Στενά και να διασφαλίσουν την ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που αποτελούσε φυσικό ανάχωμα κατά του ρωσικού κινδύνου. Η Ρωσία με την σειρά της, μέσω αυτής τη συμμαχίας επιδίωκε να προλάβει την ενδυνάμωση της Τουρκίας και να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στη Βαλκανική χερσόνησο.

Η αρχική προσέγγιση Αγγλίας και Ρωσίας σε σχέση με το ελληνικό ζήτημα θα καταλήξει στο πρωτόκολλο της Πετρούπολης στις 4 Απριλίου 1826, που στόχο είχε την εκδίωξη του αραβικού εκστρατευτικού σώματος από το Μοριά, ενώ οι Άγγλοι υιοθέτησαν το ρωσικό σχέδιο του 1823 για ρύθμιση του ελληνικού προβλήματος με την επιβολή καθεστώτος υποτέλειας. Σε περίπτωση αντιδράσεων της Πύλης το σχέδιο προέβλεπε παρεμβατικά μέτρα για ειρήνευση στην Ελλάδα, αποφεύγοντας όμως ένοπλη σύγκρουση με την Τουρκία. Το νέο αυτό διπλωματικό πλαίσιο ισορροπιών μεταξύ Αγγλίας και Ρωσίας θα οδηγήσει στη συνθήκη του Λονδίνου στις 6 Ιουλίου 1827 μεταξύ της Αγγλίας, της Ρωσίας και της Γαλλίας. Η συνθήκη αυτή προέβλεπε ισχυρή, αν όχι ένοπλη, μεσολάβηση των τριών δυνάμεων στο ελληνικό πρόβλημα για την κατάπαυση του πυρός και την επιβολή ανακωχής ανάμεσα στα δύο εμπλεκόμενα μέρη. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι, μέχρι τις αρχές του 1825, η Αγγλία αντιτιθόταν σθεναρά κάθε προσπάθεια πίεσης προς την Τουρκία για την αναστολή εχθροπραξιών με τους Έλληνες. Διαπιστώνοντας, όμως, ότι, η εκστρατεία των Αιγυπτίων απειλούσε τα συμφέροντα τους στη Βαλκανική Χερσόνησο και την Ανατολική Μεσόγειο, επιδίωξαν να συμμαχήσουν με τους Ρώσους για κοινή αντιμετώπιση του ελληνικού προβλήματος.

Όμως, αμέσως μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου της Πετρούπολης, ο τσάρος Νικόλαος απηύθυνε τελεσίγραφο στην Πύλη, αξιώνοντας τη διασφάλιση των ρωσικών συμφερόντων στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Ο σουλτάνος για να αποφύγει πολεμική εμπλοκή στο Βορρά υπέκυψε και ακολούθησαν ρωσοτουρκικές διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στη συνθήκη του Άκερμαν. Ωστόσο, υπογράφοντας ο τσάρος το πρωτόκολλο για μια Ελλάδα φόρου υποτελή στην Πύλη νομιμοποιούσε την πρωτοκαθεδρία της Αγγλίας στη ρύθμιση των ελληνικών υποθέσεων. Έτσι, ο Βρετανός πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη προβάλει το ειρηνευτικό σχέδιο της συνθήκης του Λονδίνου στην Πύλη, υποστηρίζοντας ότι η άμεση ρύθμιση του ελληνικού προβλήματος εξυπηρετεί τόσο τα τουρκικά όσο και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Όμως ο Τούρκος υπουργός εξωτερικών απέρριψε την πρόταση και την αιτιολογία και μέσα από μια ανένδοτη στάση δεν άφηνε περιθώρια συνδιαλλαγής με την ευρωπαϊκή τριανδρία. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι, η Γαλλία που μέχρι εκείνη τη στιγμή ακολουθούσε παραπλανητική πολιτική, καθώς διατηρούσε εγκάρδιες σχέσεις με τους Τούρκους και βοηθούσε με διάφορους τρόπους τον σατράπη της Αιγύπτου, αναγκάστηκε να αναπροσαρμόσει τη στάση της.

Ο οθωμανικός κίνδυνος που άρχισε να διαγράφεται, καθώς ο σουλτάνος Μαχμούτ είχε θέσει σε εφαρμογή ένα γιγαντιαίο σχέδιο εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, μέσα από την ανασυγκρότηση και τον εξευρωπαϊσμό του στρατού του, που θα μπορούσε να καταστήσει την Τουρκία μεγάλη δύναμη σε μικρό χρονικό διάστημα, οδήγησε τις τρείς ευρωπαϊκές χώρες στην ανάληψη κοινής δράσης. Έτσι, μέσα σε αυτό το διπλωματικό πλαίσιο συμφερόντων, η διαφαινόμενη αναγέννηση του ισλαμικού κινδύνου καλλιέργησε την προσέγγιση των τριών Δυνάμεων. Η κάθε μια για δικούς της εξολοκλήρου διαφορετικούς λόγους θεώρησε ότι οι εξελίξεις στην Ελλάδα υπονόμευαν τα ευρωπαϊκά συμφέροντα στην Ανατολή και έτσι το ελληνικό πρόβλημα γινόταν αντικείμενο ρεαλιστικών υπολογισμών και ρυθμίσεων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το μεγάλο χάσμα που χώριζε Αγγλία και Γαλλία ξαφνικά γεφυρώθηκε μέσα από μια απροσδόκητη συνεννόηση και σύμπνοια, που έφθασε σε σημείο ο Γάλλος μονάρχης Κάρολος Ι΄ να θέση την γαλλική ναυτική μοίρα υπό την διοίκηση Άγγλου ναυάρχου, αν αποφασιζόταν κοινή επιχείρηση για παρέμβαση των στόλων μεταξύ των εμπολέμων. Πώς όμως μπορεί να εξηγηθεί μια τέτοια ξαφνική μεταστροφή! Είναι γεγονός ότι οι Γάλλοι αιφνιδιάστηκαν από την αγγλορωσική προσέγγιση και λίγες μέρες μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου η γαλλική κυβέρνηση κάλεσε τον πασά της Αιγύπτου να επιδιώξει μυστική συμφωνία με τους Έλληνες και να αποσύρει το ταχύτερο τις δυνάμεις του από τον Μοριά. Τις ίδιες συμβουλές έδινε στον προστατευόμενο της Γαλλίας και ο ναύαρχος de Rigny διοικητής της γαλλικής μοίρας στην Ανατολική Μεσόγειο, που κάθε τόσο έσπευδε στην Αλεξάνδρεια, όχι φυσικά με φιλελληνικούς σκοπούς. Βέβαια ο γάλλος ναύαρχος δεν έκρυβε από τον σατράπη της Αιγύπτου ότι θα μπορούσε να υπάρξει και βίαιη μεσολάβηση για ειρήνευση στην Ελλάδα και πρόσθετε με θαυμαστή υποκρισία για να δικαιολογήσει την απροσδόκητη μεταστροφή της γαλλικής πολιτικής: “Η γαλλική κυβέρνηση, αν προχωρήσει σε αυτή την κίνηση, θα έχει το πλεονέκτημα να μην αφήσει πια τον Μεχμέτ Αλή να εξαντληθεί σε ένα πόλεμο όπου είχε αναλάβει όλο το βάρος χωρίς κανένα όφελος”. Όμως, οι Άγγλοι δεν παρασύρθηκαν από τους παγιδευτικούς εξακοντισμούς των Γάλλων, καθώς μια συνδυασμένη επιθετική ενέργεια θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και άκρως επικίνδυνη κρίση στις σχέσεις των «Συμμάχων» σε πιθανό διαμελισμό της. Το κοινό συμφέρον της Αγγλίας και της Γαλλίας επέβαλλε να μην εξασθενήσει η Τουρκία, ώστε να αποτελεί φυσικό αντιρωσικό φράγμα. Έτσι, η λύση του ελληνικού προβλήματος έπρεπε να γίνει με τυπικά παρεμβατικά μέτρα, ακόμα και με άσκηση βίας, αλλά χωρίς αυτά τα μέτρα να εκτραπούν σε σύγκρουση.

Έτσι, ενώ αρχίζουν οι προετοιμασίες για την εφαρμογή του σχεδίου, οι Άγγλοι επιχειρούν ένα επιδέξιο διπλωματικό ελιγμό, με στόχο αυτή τη φορά τον σατράπη της Αιγύπτου. Γνωρίζοντας ότι Μεχμέτ Αλή αντιμετώπιζε σοβαρή οικονομική κρίση, εξαιτίας των μεγάλων δαπανών της εκστρατείας στο Μοριά, θα προσπαθήσουν να τον αποσπάσουν από τον σουλτάνο. Αν το κατόρθωναν, η καταναγκαστική επέμβαση των τριών στόλων θα ήταν περιττή και η Πύλη, ανίσχυρη να συντρίψει με δικές της δυνάμεις την Ελληνική Επανάσταση, θα υποχρεωνόταν να ενδώσει και να υιοθετήσει την πρόταση για αυτονομία των Ελλήνων. Παράλληλα, θα περιοριζόταν η γαλλική επιρροή στην Αίγυπτο και θα ανοίγονταν προοπτικές για βρετανικές διεισδύσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Άγγλος πρεσβευτής Stratford Canning έγραφε στις 4 Ιουνίου 1826: “Δεν θα ήταν δυνατόν να εντάξουμε και τον αντιβασιλέα της Αιγύπτου στην υπόθεση των μεσολαβητικών ενεργειών… δίνοντας του ελπίδες για το πασαλίκι της Συρίας και βοήθεια για τη ναυπήγηση καραβιών?”. Σε αυτή την κρίσιμη φάση των δυσχερειών του σατράπη της Αιγύπτου και ενώ ο Ιμπραήμ έχει περιπέσει σε αδράνεια στο Μοριά, προβάλει στο προσκήνιο η Αυστρία. Τον Οκτώβριο του 1826 φθάνει στο Κάϊρο ο διπλωμάτης Anton Prokesch von Osten, απεσταλμένος του Μέττερνιχ, επιχειρώντας να παρακινήσει τον Μεχμέτ Αλή στη συνέχιση με μεγαλύτερη δραστηριότητα του πολέμου κατά των Ελλήνων. Στην έκθεση που υπέβαλε στον Μέτερνιχ ο Αυστριακός διπλωμάτης σχετικά με την αποστολή του στην Αίγυπτο δηλώνει ότι ο σατράπης της Αιγύπτου δεν είναι πια σε θέση να προσφέρει σοβαρή βοήθεια στην Πύλη για λόγους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς, καθώς τα οικονομικά του έχουν επιδεινωθεί δραματικά και επιθυμεί να εγκαταλείψει με εύσχημο τρόπο τον πόλεμο κατά των Ελλήνων.

Ύστερα από την συνθήκη του Λονδίνου (6 Ιουλίου 1827) και την αδιάλλακτη αντίδραση των Τούρκων, οι τρείς συμμαχικές δυνάμεις προχώρησαν στην εφαρμογή της συνθήκης. Έτσι, ζήτησαν από τους αρχηγούς των ναυτικών μοιρών της Μεσογείου να επιβάλουν ανακωχή μεταξύ των εμπολέμων πλευρών, ακόμη και με καταναγκαστικά μέτρα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε οι πρωτοβουλίες αυτές να εξελιχθούν σε σύγκρουση με την Τουρκία. Παράλληλα, για τους αναγκαίους χειρισμούς, είχαν εξουσιοδοτηθεί οι πρεσβευτές των τριών Δυνάμεων στην Κωνσταντινούπολη, που βρίσκονταν σε κάποια επικοινωνία με τους στόλους και μπορούσαν να παρακολουθήσουν σε κάποιο βαθμό τις εξελίξεις. Όμως, το ερώτημα παρέμεινε αναπάντητο στη σκέψη των ναυάρχων. Πώς θα πραγματοποιούνταν η παρέμβαση των συμμαχικών στόλων ανάμεσα στους εμπόλεμους χωρίς να εκτραπεί σε ένοπλη σύγκρουση; Τη σύγχυση αυτή αποκαλύπτει ένα επεξηγηματικό έγγραφο του Άγγλου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Stratford Canning για τις επιβαλλόμενες ενέργειες των συμμαχικών στόλων απένταντι στους Τουρκοαιγυπτίους: «Χωρίς αμφιβολία πρέπει να κρατηθείτε ουδέτεροι. Ούτε με τον ένα ούτε με τον άλλο από τους εμπόλεμους. Πρέπει να παρεμβάλετε τις δυνάμεις σας ανάμεσα τους και να επιβάλετε ειρήνη με την τρόμπα μαρίνα, αν είναι δυνατόν, με τα κανόνια αν δεν υπάρχει άλλη λύση». Εκείνες τις μέρες έγινε και η μυστική αποστολή του Άγγλου Craddock στην Αλεξάνδρεια με σκοπό να αποτραπεί η εκστρατεία του αιγυπτιακού στόλου στην Ελλάδα, με αντάλλαγμα την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της από την Αγγλία. Αν πετύχαινε το αγγλικό σχέδιο θα υπερφαλαγγιζόταν η Γαλλία και η ισορροπία στην περιοχή θα ανατρεπόταν εις βάρος της, όμως ο Άγγλος απεσταλμένος έφθασε αργά καθώς ο στόλος είχε κιόλας αποπλεύσει.

Παράλληλα, οι τρείς πρεσβευτές έδωσαν εντολή στους ναυάρχους να αξιώσουν από τους Τουρκοαιγυπτίους αποχή από κάθε ναυτική εκστρατεία εναντίον των Ελλήνων, προειδοποιώντας πως αλλιώς θα αντιμετωπίσουν πολεμική αναμέτρηση. Είναι φανερό πως οι οδηγίες των Δυνάμεων δεν μπορούσαν να καλύψουν όλα τα ενδεχόμενα και οι ναύαρχοι θα έπρεπε να ενεργήσουν με δική τους ευθύνη, καθώς οι συνθήκες επικοινωνίας της εποχής δεν επέτρεπαν άμεση επαφή με τους πρεσβευτές για συνεννοήσεις και νέες εντολές. Έτσι, για να παρεμποδίσουν ναυτικές εκστρατείες του τουρκοαιγυπτιακού στόλου, που βρισκόταν στο Ναβαρίνο, θα έπρεπε να προχωρήσουν στον αποκλεισμό του λιμανιού του. Όμως, ήταν ήδη Οκτώβριος, πλησίαζε ο Χειμώνας και ήταν δύσκολο να κρατηθούν τα πολεμικά νυχθημερόν στο πέλαγος για δραστικό κλοιό που θα ματαίωνε οποιαδήποτε απόπειρα εξόδου από την ναυτική βάση του Ναβαρίνου. Έτσι, αποφασίστηκε μια επιβλητική είσοδο στο λιμάνι του Ναβαρίνου με στόχο την ακινητοποίηση του τουρκοαιγυπτιακού στόλου. Η είσοδο στον όρμο πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1827 και η σύγκρουση που ακολούθησε υπήρξε απρογραμμάτιστη και απροσδόκητη και άσχετα με τις επιπτώσεις της ναυμαχίας στην ελληνική υπόθεση, υπαγορεύθηκε από τα συμφέροντα των τριών Δυνάμεων που έτυχε να ταυτισθούν, για διαφορετικούς λόγους, στη δεδομένη ιστορική συγκυρία.

Έτσι, η ναυμαχία του Ναβαρίνου αποτέλεσε επακόλουθο της ακαμψίας που επέδειξε η τουρκική διπλωματία, καθώς για την Πύλη αποτελούσε διαχρονικά ζήτημα αρχής να υποχωρεί και να συμβιβάζεται μόνο με την άσκηση βίας. Χωρίς την αδιαλλαξία του σουλτάνου οι επαναστατημένες περιοχές του ελληνικού χώρου θα αποκτούσαν απλή αυτονομία, με ηγεμόνα υποτελή στην Πύλη. Άλλωστε, το είχε ζητήσει και η ίδια η ελληνική ηγεσία, υιοθετώντας το σχέδιο του Canning, από τα τέλη του 1825. Είναι γεγονός ότι «λιποψύχησε» η ελληνική ηγεσία εξαιτίας των σαρωτικών επιτυχιών των αιγυπτιακών τακτικών στρατευμάτων, ενώ υπήρξε διάσταση ανάμεσα στη βούληση της ηγεσίας και του λαού. Η αντίσταση του ελληνικού λαού δύο περίπου χρόνια ακόμα, ως την ναυμαχία του Ναβαρίνου, επιβεβαιώνει αυτή τη διάσταση. Αυτή την αντίθεση, το αποδείλιασμα της ηγεσίας και το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα του λαού επισημαίνει ο Γάλλος εθελοντής Fr. Schack που βρισκόταν στην Ελλάδα από την Άνοιξη του 1826, καθώς γράφει στο χρονικό του: «Πότε το σύνθημα “θνήσκειν περί πατρίδος” δεν ήταν τόσο βαθιά ριζωμένο στις ψυχές. Η επανάσταση έχει πολύ προχωρήσει, έλεγαν οι Έλληνες, κι΄είναι αδύνατο να σταματήσει… Θέλουμε πλήρη ελευθερία για την πατρίδα μας ή να θαφτούμε κάτω από τα ερείπιά της…».

Είναι γεγονός ότι τη στιγμή της γενοκτονίας των Ελλήνων από τους Τουρκοαιγυπτίους κανείς δεν ενδιαφερόταν ουσιαστικά για την τύχη τους, καθώς είναι χαρακτηριστική η αδιαφορία που επέδειξαν οι τρείς ναύαρχοι μετά την ναυμαχία. Αυτή η αδιαφορία επέτρεψε στον Ιμπραήμ να φορτώσει στα καράβια και να μεταφέρει στην Αίγυπτο ανενόχλητος πολλές χιλιάδες σκλαβωμένους Έλληνες. Την επονείδιστη ατή διαγωγή, κυνική και απάνθρωπη, καταγράφει και ο Άγγλος Thomas Gordon: «Ο σερ Edward Codrington αρνήθηκε κάθε ενέργεια, μάταια αναμένοντας οδηγίες από το Λονδίνο. Ο Γάλλος στόλαρχος περιορίσθηκε στην επιτήρηση του Αιγαίου και οι Ρώσοι τεμπέλιαζαν στη Μάλτα. Αυτή η αδράνεια των συμμάχων ευνόησε τον Ιμπραήμ, που αφού εξασφάλισε από τα Επτάνησα όλα τα αναγκάια εφόδια για τα στρατεύματα του, έστειλε στην Αίγυπτο τα λείψανα του στόλου γεμάτα με αναπήρους και με Έλληνες αιχμαλώτους. Στις 27 Δεκεμβρίου 1827 τέσσερις φρεγάτες, οχτώ βρίκια, τέσσερα κότερα και πολλά μεταγωγικά άραξαν στην Αλεξάνδρεια και αποβίβασαν 4.000 ακρωτηριασμένους Άραβες και 5.000 Έλληνες σκλάβους και των δύο φύλων».

Το ότι η επέμβαση των τριών στόλων δεν αποτελούσε φιλελληνική εκδήλωση αλλά ενέργεια που απέβλεπε στην προστασία των συμφερόντων των ευρωπαϊκών Δυνάμεων προκύπτει επίσης από τα δύο σχέδια τριμερούς συνθήκης και το τελικό κείμενο. «Οι συμμαχικές Δυνάμεις, πιεζόμενες από πολύν καιρό από την ανάγκη να επιβάλουν τον τερματισμό του πολέμου που ξέσπασε στην Ανατολή και τόσα δεινά προκαλεί στα συμφέροντα τους …» Στο δεύτερο σχέδιο αναφέρεται ότι ο πόλεμος στην Ανατολή δημιουργεί «καθημερινά νέα εμπόδια στο εμπόριο των ευρωπαϊκών κρατών και δίνει αφορμή σε πειρατείες, που όχι μόνο εκθέτουν τους υπηκόους σε σημαντικές ζημιές αλλά και επιβάλλουν μέτρα δαπανηρά για επαγρύπνηση και καταστολή». Τέλος, ίσως αξίζει να σημειώσουμε, ότι,, εάν και στη σφαίρα της διπλωματίας δεν υπάρχουν μόνιμοι σύμμαχοι αλλά μόνιμα συμφέροντα, οι τρείς συμμαχικές Δυνάμεις χαρακτηρίσθηκαν από τους Έλληνες Προστάτιδες και Ευεργέτιδες.

Δημοσθένης Κορδός

Υποψήφιος Διδάκτωρ Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Ένα ακόμα βήμα στη σωστή κατεύθυνση στον αγροτικό τομέα

ωωω6

Με το νέο νόμο που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή, πραγματοποιούνται δυο ακόμα βήματα στην προστασία της αγροτικής παραγωγής με την (α) προστασία των παραγωγών από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κυρίως των αλυσίδων χονδρικής και (β) με την καταπολέμηση των παράνομων ελληνοποιήσεων εισαγόμενων γαλακτοκομικων προϊόντων και κρεάτων.

Έχουν παρατηρηθεί διαχρονικά σημαντικές καθυστερήσεις στην εξόφληση των παραγωγών νωπών προϊόντων από τους χονδρεμπόρους ή τις αλυσίδες λιανικής πώλησης. Αυτό δεν μπορεί εύκολα να δικαιολογηθεί για τα νωπά προϊόντα. Το πρακτικό αποτέλεσμα της καθυστέρηση της αποπληρωμής είναι η έμμεση χρηματοδότηση των εμπόρων αυτών των προϊόντων.

Η ελληνική νομοθεσία προσπάθησε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με το ν. 4152/2013, αλλά δεν αποδείχθηκε στην πράξη αποτελεσματικός, αφού επέτρεπε τη σύναψη συμβάσεων και με μεγαλύτερη από την εκ του νόμου προβλεπόμενη προθεσμία πληρωμής.

Τώρα, στο νόμο, υπάρχει υποχρέωση πληρωμής των νωπών και ευαλλοίωτων τροφίμων εντός 2 (δύο) μηνών και ο νόμος αποκλείει τη δυνατότητα υπέρβασης αυτού του χρονικού ορίου. Στόχος είναι να υπάρξει μια διαπραγματευτική ισορροπία μεταξύ παραγωγών και εμπόρων, που θα εξαλείψει τις πολύμηνες καθυστερήσεις αποπληρωμής.

Δεύτερος βασικός στόχος του νόμου είναι η προστασία του Έλληνα παραγωγού και καταναλωτή από την ονομαζόμενη “ελληνοποίηση” μιας σειράς αγροτικών προϊόντων, κυρίως όμως γάλακτος και κρέατος. Προβλέπεται τώρα η υποχρεωτική αναγραφή της προέλευσης στο γάλα, ως βασικό συστατικό όλων των γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και στο κρέας. Για το γάλα απαιτείται, πλέον, η αναγραφή της χώρας αρμέγματος, επεξεργασίας και συσκευασίας. Για το κρέας απαιτείται η αναγραφή όλων των σταδίων του, από τη χώρα γέννησης του ζώου και την ανατροφή και τη σφαγή του, μέχρι και την ταμειακή μηχανή. Στην ίδια κατεύθυνση της προστασίας παραγωγών και καταναλωτών είναι και η άμεση έκδοση ηλεκτρονικού τιμολογίου καθώς και η εντατικοποίηση των ελέγχων και με τη χρήση μηχανημάτων σάρωσης εμπορευματοκιβωτίων (scanner).

Η νομοθέτηση αυτή προασπίζει τα συμφέροντα των παραγωγών αλλά και τον Έλληνα καταναλωτή, μέσω της διαφάνειας και της λεγόμενης “ινχηλασιμότητας” των προϊόντων αυτών. Πρέπει, τέλος, να σημειώσουμε το γεγονός ότι γενικά ο αγροτικός τομέας έδειξε πολύ μεγάλες αντοχές μέσα στην κρίση, σε σχέση με άλλους τομείς της οικονομίας και είχε και μια σχετική άνοδο και άρα είναι ανάγκη η κάθε είδους προστασία του και ενίσχυση του, θεσμική και οικονομική. Με το νόμο αυτό γίνεται κάνουμε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα στο νομοθετικό πλαίσιο προστασίας του.

Παναγιώτα Κοζομπόλη

Βουλευτής Μεσσηνίας – ΣΥΡΙΖΑ

Περιφερειακά αναπτυξιακά συνέδρια: Ο ρόλος της κοινωνίας

ω8

Πριν λίγες μέρες πραγματοποιήθηκε το τρίτο Αναπτυξιακό Περιφερειακό Συνέδριο της Κρήτης, μετά από αυτά που έγιναν πρόσφατα στις Περιφέρειες Δυτ. Μακεδονίας και Στερεάς Ελλάδας. Η πραγματοποίηση αυτών των συνεδρίων η οποία υλοποιείται σε συνεργασία Κυβέρνησης και των αντίστοιχων Περιφερειών. Γίνονται σε μία χρονική στιγμή όπου διαφαίνεται στον ορίζοντα το τέλος των μνημονίων και η έξοδος της χώρας από το καθεστώς της επιτροπείας. Πριν κατατεθούν σκέψεις και προτάσεις για το επικείμενο (δεν έχει ακόμη καθοριστεί ο χρόνος διεξαγωγής του) συνέδριο της Περιφέρεια Πελοποννήσου, μερικές ουσιαστικές διαπιστώσεις.

  1. Η κρίση στην Ελλάδα ΔΕΝ ήταν και ΔΕΝ είναι αποκλειστικά κρίση χρέους. Ήταν και είναι δομική κρίση που αφορά το σύνολο της οικονομίας, το ίδιο το παραγωγικό μοντέλο. Υπό αυτή την έννοια ΔΕΝ είναι και κρίση η οποία αφορά μόνο την Ελλάδα. Πρόκειται για κρίση που αφορά τον Ευρωπαϊκό Νότο, το σύνολο της Ευρωζώνης και ακόμα παραπέρα συνολικά και παγκόσμια το νεοφιλελεύθερο μοντέλο ανάπτυξης της καπιταλιστικής οικονομίας. Στα πλαίσια αυτής της ευρύτερης κρίσης αναδείχθηκαν οι παθογένειες της Ελληνικής Οικονομίας, αυτές που την καθιστούσαν τον αδύναμο κρίκο της Ευρωζώνης.
  2. Το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι αυτό της παραγωγής (με όλα όσα προβλήματα υπάρχουν και εδώ – τι παράγεται, πως παράγεται, κλπ) αλλά αυτό της διανομής του παραγόμενου πλούτου. Επομένως, το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί για την έξοδο από την κρίση είναι: Πως αφ’ ενός θα αυξηθεί η παραγωγή της ελληνικής οικονομίας – θα αυξηθεί η παραγόμενη πίτα – και αφ’ ετέρου πως θα γίνει η διανομή του παραχθέντος πλούτου. Ποιο δηλαδή θα είναι το όφελος της κοινωνίας συνολικά και όχι των λίγων οι οποίοι, όπως έχει αποδειχθεί όχι μόνο δεν συμβάλουν στα δημόσια έσοδα με αυτό που τους αναλογεί αλλά επί πλέον φοροαποφεύγουν και φοροδιαφεύγουν (βλ. συζήτηση για φοροδιαφυγή, λίστες, εξαγωγή κεφαλαίων στο εξωτερικό, τις offshore εταιρείες, κλπ.) Επομένως, η έξοδος από την κρίση θα πρέπει να διερευνηθεί με όρους όχι μόνο οικονομίας αλλά και κοινωνίας. Να προσδιοριστεί ο ρόλος τόσο του δημόσιου τομέα μέσα από ένα Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας, όσο και του ιδιωτικού τομέα με στοχευμένες επενδύσεις σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας οι οποίες θα συμβάλουν στην βελτίωση της κοινωνικής συνοχής.
  3. Το ζητούμενο για την ελληνική οικονομία σήμερα είναι ή διαμόρφωση ενός σοβαρού και αξιόπιστου αναπτυξιακού – παραγωγικού μοντέλου. Ειδικά για την Πελοπόννησο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του τις παρακάτω παραμέτρους:
    • Το αγροτοδιατροφικό σύμπλεγμα. Μπορεί να αποτελέσει βασικό μοχλό συνολικής ανάπτυξης και ανασυγκρότησης της υπαίθρου και της περιφέρειας.

Γι΄αυτό, η επέκταση και η ποιοτική αναβάθμισή της αγροτικής παραγωγής.  με την ανάπτυξη των βιολογικών καλλιεργειών και της κτηνοτροφίας, αλλά και όλου του αγροτοδιατροφικού συμπλέγματος (μεταποίηση αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων κλπ.) θα παίξει σημαντικό ρόλο  στη συνολική ανάκαμψη της οικονομίας.

Χρειάζεται η βιώσιμη συνεργασία ιδιωτικών αγροτικών επιχειρήσεων με μεταποιητικές και συνεταιριστικές επιχειρήσεις όπως και η δημιουργία εμπορικών δικτύων, εσωτερικών ή διεθνών, με τη συνεργασία ανάμεσα στους παραγωγούς. Η συλλογική δράση σε όλα τα επίπεδα θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη τόσο του κλάδου όσο και κάθε εκμετάλλευσης η επιχείρησης ξεχωριστά.

  • Το τουριστικό σύμπλεγμα. Ο τομέας αυτός θα συνδεθεί με τους υπόλοιπους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.  Οι μεγάλες επενδύσεις του τύπου All Inclusive δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιλύουν. Το φυσικό περιβάλλον στο σύνολο σχεδόν της χώρας απαιτεί μικρές – μεσαίες μονάδες, ευέλικτες με άμεση σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες, τον πολιτιστικό και αρχαιολογικό πλούτο κάθε περιοχής. Η ανάπτυξη ποιοτικού τουρισμού μπορεί να βασιστεί στο πολιτιστικό και αρχαιολογικό απόθεμα της Πελοποννήσου.
  • Το σύμπλεγμα βιομηχανίας, περιβαλλοντικών τεχνολογιών και έρευνας που θα εστιάζει και θα στηρίζει τις τοπικές παραγωγικές δυνάμεις
  • Λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλά ποσοστά ανεργίας και ιδιαίτερα των νέων θα πρέπει να μπουν σε πρώτη προτεραιότητα επενδύσεις εντάσεως εργασίας οι οποίες θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση του οξυμένου αυτού κοινωνικού και οικονομικού προβλήματος.
  1. Τόσο πανελλαδικά όσο και στη Περιφέρεια Πελοποννήσου, το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα είναι το ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ. Όλες οι διαθέσιμες προβλέψεις και προβολές δείχνουν ένα συνεχώς διογκούμενο πρόβλημα με τεράστιες αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία της απογραφής του 2011 (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ).

    αρ

Τα παραπάνω στοιχεία είναι ενδεικτικά του δημογραφικού προβλήματος της Περιφέρειας αλλά και κάθε Π. Ε. ξεχωριστά. Μια συνολική εξέταση και μελέτη των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ αναδεικνύουν τις παθογένειες της περιοχής που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης με σχέδιο και μακροπρόθεσμη προοπτική. Το επικείμενο Αναπτυξιακό Συνέδριο μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς αυτή τη κατεύθυνση.

  1. Η όποια αναπτυξιακή προσπάθεια, τοπική, περιφερειακή η εθνική, θα είναι αποτελεσματική και κοινωνικά δίκαιη και αποδεκτή, ΜΟΝΟ εάν αυτή αποτελέσει «κτήμα» της κοινωνίας και προϊόν όχι κάποιων «πεφωτισμένων» τεχνοκρατών η πολιτικών ηγεσιών. Με λίγα λόγια, ανάπτυξη – κοινωνικά δίκαιη και οικονομικά βιώσιμη από τα πάνω δεν μπορεί να υπάρξει. Για το λόγο αυτό, το επικείμενο Αναπτυξιακό Συνέδριο της Περιφέρειας Πελοποννήσου, διοργανωτές του οποίου θα είναι Κυβέρνηση και Περιφερειακή Αρχή πρέπει με ευθύνη τους να αποτελέσει αντικείμενο ευρείας κοινωνικής διαβούλευσης με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων και πολιτών. Στόχος του να είναι η επεξεργασία ενός συνεκτικού και υλοποιήσιμου αναπτυξιακού σχεδίου σε επίπεδο Περιφέρειας και όχι η καταγραφή αιτημάτων «συντεχνιακού» χαρακτήρα. Να αποτελέσει τη βάση της κοινής συμπόρευσης όλων των Νομών της Περιφέρειας.

Διονύσης Θωμάς

Οικονομολόγος

 

Πέτρος Κωνσταντινέας: «Σχεδιασμός μακράς πνοής»

ω2

Για την Κυβέρνηση οι επόμενοι έξι μήνες θα είναι η πιο κρίσιμη περίοδος από το 2015. Θα αρχίζει να ξετυλίγεται, στην τελική του μορφή, το «παράλληλο πρόγραμμα», το οποίο θα ξεπερνά τα όρια της ανθρωπιστικής κρίσης. Είναι καλό να έχουμε όνειρα και θεωρίες, αλλά βασικός προσανατολισμός είναι η βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, πέρα από την ευημερία των αριθμών. Πράγματι, σε επίπεδο απλής λογιστικής λογικής τα επιτεύγματα μόνο αδιάφορους δεν μπορούν να μας αφήνουν. Πιο συγκεκριμένα:

  • Η ανάπτυξη του πρώτου εξαμήνου του 2017 ξεπερνά το 0,8% με πρόβλεψη πάνω από 2% έως το τέλος του έτους
  • Η ανεργία των νέων υποχώρησε κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2012 (από 55,4% σε 43,3%)
  • Η ανεργία υποχώρησε από το 26,7 του 2014 στο 21,2 με προοπτική να πέσει κάτω από το 20% αμέσως μετά το 2017
  • Αυξήθηκαν οι δημόσιες επενδύσεις κατά 1 ΔΙΣ το 2017 (αύξηση 25%)
  • 476.000 νέες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν στα 2,5 χρόνια της κυβέρνησης
  • Εξασφαλίζεται η καθολική και ισότιμη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όλων των πολιτών ανεξάρτητα από εργασία, ασφάλιση και εισόδημα
  • Υλοποιείται το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης ύψους 760 εκ. για πάνω από 700.000 δικαιούχους
  • Την περίοδο 2015-2017, 220.000 χιλιάδες άνεργοι υποστηρίχθηκαν από τον ΟΑΕΔ
  • 14.500 νοικοκυριά σε 47 νησιά μας και 72.000 πρωτοετείς φοιτητές αποκτούν Internet υψηλών ταχυτήτων, δωρεάν ή με σημαντική επιδότηση
  • Επεκτείνεται ο Νόμος Κατσέλη και πέρα από το 2017 προστατεύοντας την πρώτη κατοικία
  • Επιτυγχάνεται υπεραπόδοση των πρωτογενών πλεονασμάτων έναντι των στόχων (2015: +0,2% έναντι στόχου -0,25% και 2016: +4,2% έναντι στόχου +0,5%)
  • Τα σχολικά γεύματα γίνονται θεσμός με πάνω από 120.000 μαθητές δημοτικών σχολείων να έχουν ζεστό γεύμα κάθε μέρα
  • Στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο, κατά το χρονικό διάστημα Γενάρη του 2015 με Αύγουστο του 2017 συστήθηκαν 80.745 επιχειρήσεις και διαγράφηκαν 79.596 διαγράφοντας θετικό ισοζύγιο κατά 1.149 νέων επιχειρήσεων όταν την αντίστοιχη περίοδο 2011-2014 καταγραφόταν αρνητικό ισοζύγιο ύψους 64.113 επιχειρήσεων
  • Για πρώτη φορά ο εισερχόμενος τουρισμός έσπασε το φράγμα των 30.000.000 τουριστών.

Ο βασικός στόχος μας είναι η έξοδος της Ελλάδος από το μνημόνιο και την αυστηρή επιτροπεία, καθώς και η αναπτυξιακή πορεία της χώρας, με όρους βιωσιμότητας και δικαιοσύνης. Η συμφωνία με τους δανειστές αποσαφηνίζει την προοπτική εξόδου. Με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο εκφράζεται και από τους Ευρωπαίους εταίρους.

Σε 10 μήνες από τώρα θα μπορούμε να μιλάμε για τη νέα σελίδα της χώρας. Στον επίλογο των μνημονίων, θα πρέπει να επιδιωχθεί η ανάλυση όλων εκείνων των παραμέτρων, που αφορούν την μετάβαση στη νέα εποχή. Θα πρέπει να υπάρξει διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς για συγκεκριμένους τρόπους στήριξης της αναπτυξιακής προσπάθειας.

Θέλουμε ένα κράτος που να υπάρχει και να εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολιτών. Πρέπει να ιεραρχήσουμε τα προβλήματα και να ανακτήσουμε τη χαμένη σχέση κράτους-πολίτη. Πρωτοβουλίες κοινωνικής οικονομίας, δομές αλληλεγγύης, σχήματα μικροπιστώσεων, ομάδες παραγωγών, πρωτοβάθμιοι συνεταιρισμοί, στόχο έχουν να καταστεί πρωταγωνιστής ο άνθρωπος και οι πραγματικές του ανάγκες. Η αναγκαία προσέλκυση Ξένων Επενδύσεων πρέπει να επιδιώκεται σε ένα περιβάλλον στήριξης της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας και ενίσχυσης των τοπικών οικονομιών.

Στα Αναπτυξιακά Συνέδρια απαιτείται σοβαρή μελέτη και εκπόνηση ενός σχεδιασμού για την παραγωγική ανασυγκρότηση, ανά περιφέρεια, με κύριο συμμετέχοντα την ίδια την κοινωνία. Σε αυτή την προσπάθεια κρίνεται επιτακτική η ανάγκη να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (τοπική αυτοδιοίκηση, επαγγελματικά σωματεία, επιμελητήρια, ομάδες συμφερόντων, πανεπιστημιακά ιδρύματα, καθώς και μεμονωμένοι πολίτες που διαθέτουν γνώση του εκάστοτε αντικειμένου), με σκοπό …όχι να βγάλουν τα μάτια τους αλλά να συμβάλλουν στη συγκρότηση του απαραίτητου υλικού βάσης, που θα αποτελεί την παρακαταθήκη για τη χαρτογράφηση των αναγκών και των προοπτικών της Ελλάδος. Η πρόσφατη ελληνική κρίση δεν είναι κυκλική αλλά δομική. Επομένως, η αύξηση απλώς του ΑΕΠ και η ευημερία των στόχων, στο πλαίσιο του υφιστάμενου μοντέλου ανάπτυξης, δεν αρκεί. Απαιτείται η «φυγή προς τα εμπρός», με αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο, τις εργασιακές σχέσεις και τη δημόσια διοίκηση.

Το βασικό εργαλείο που διαθέτει μια Κυβέρνηση είναι αυτό των χρηματοδοτικών εργαλείων, η δυνατότητα δηλαδή να κατευθύνει πόρους προς συγκεκριμένους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας. Στο συγκεκριμένο κομμάτι, τόσο η διαχείριση του ΕΣΠΑ και των κοινοτικών πόρων, όσο όμως και ο προσανατολισμός του Αναπτυξιακού Νόμου, δείχνουν την κατεύθυνση που έχουμε επιλέξει να κινηθούμε, με γνώμονα την ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των μορφών της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, της νεοφυούς επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας, χωρίς να είμαστε αποκλειστικά προσανατολισμένοι στα μεγάλα αναπτυξιακά έργα.

Οι νέες πολιτικές πρέπει να ξεκινούν από τα κάτω, από κάθε γειτονιά, πόλη ή περιφέρεια και να ενώνονται στα μισά του δρόμου με τα σχέδια του κέντρου.

Πέτρος Κωνσταντινέας

Βουλευτής Μεσσηνίας 

ΣΥΡΙΖΑ

Μ. Μάκαρης: Μονοδρόμηση της Ναυαρίνου χωρίς σχέδιο για την παραλία

ω5

Με τη γνωστή τακτική της μη ορθολογικής λήψης αποφάσεων η δημοτική αρχή Καλαμάτας κεραυνοβολεί την πόλη αποφασίζοντας και διατάσσοντας την μονοδρόμηση της Ναυαρίνου. Χωρίς κυκλοφοριακή μελέτη, χωρίς σχεδιασμό και χωρίς την απαραίτητη διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς, χωρίς την έγκριση του δημοτικού συμβουλίου αλλά και χωρίς την έγκριση της κοινωνίας οδηγώντας σε αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.

Συγκεκριμένα:

  1. Μια καθαρά κυκλοφοριακή παρέμβαση όπως είναι η μονοδρόμηση της παραλιακής γίνεται χωρίς κυκλοφοριακό σχεδιασμό αφού δεν υπάρχει αντίστοιχη κυκλοφοριακή μελέτη η οποία να την υποστηρίζει. Αυτό θα έχει ως συνέπεια να δημιουργηθούν δυσεπίλυτα προβλήματα όπως σημαντική επιβάρυνση των υπολοίπων δρόμων της παραλιακής ζώνης, ενώ θα οξυνθεί ακόμα περισσότερο το πρόβλημα των ανεπαρκών θέσεων στάθμευσης στην ευρύτερη περιοχή.
  2. Για μια ακόμη φορά θα καταναλωθούν πόροι από ευρωπαϊκά προγράμματα χωρίς να γίνουν ουσιαστικές παρεμβάσεις αλλά έργα βιτρίνας. Το ζήτημα δεν είναι να βρεθεί τρόπος να καταναλώσουμε αυτούς τους πολύτιμους πόρους αλλά να τους διαχειριστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για την πόλη και τους κατοίκους της. Είναι ξεκάθαρο αίτημα των καιρών ότι πρέπει να επιλέγονται έργα ουσίας με μετρήσιμο αποτέλεσμα.
  3. Για ένα τόσο σημαντικό θέμα δεν έχει γίνει διάλογος έτσι ώστε να εξεταστούν όλες οι πιθανές προτάσεις. Αντίθετα σε άλλους δήμους είναι πάγια η τακτική και προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων , οι όποιες επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις να έρχονται σε διαβούλευση στην κοινωνία και στο δημοτικό συμβούλιο και να επιλέγεται η καλύτερη δυνατή λύση.
  4. Δεν προχωρά η διάνοιξη της οδού Κρήτης η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οποιαδήποτε κυκλοφοριακή παρέμβαση στην παραλιακή οδό.
  5. Δεν αξιοποιείται η τεκμηριωμένη άποψη του τεχνικού κόσμου της Καλαμάτας που περιλαμβάνει ριζικές αλλαγές στο παραλιακό μέτωπο της Καλαμάτας με την πεζοδρόμηση της οδού Ναυαρίνου αφού εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις βιωσιμότητας του εγχειρήματος.

Η παραλιακή ζώνη της Καλαμάτας αποτελεί σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα της πόλης και μπορεί να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος για την βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της, την προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.

Όμως θα πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά και όχι αποσπασματικά. Συγκεκριμένα όπως έχουμε αναφέρει και κατά το παρελθόν είναι απαραίτητο να γίνει αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου που θα του προσδώσει εμβληματικό χαρακτήρα και μια ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή μελέτη στο πλαίσιο της βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Μόνο έτσι θα γίνει η μέγιστη αξιοποίηση των πόρων του προγράμματος βιώσιμης αστικής ανάπτυξης μεγιστοποιώντας το όφελος για την Καλαμάτα και τους κατοίκους της.

Μανώλης Μάκαρης

Επικεφαλής μείζονος μειοψηφίας

Δήμου Καλαμάτας

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΠΑΝΩ